H A K K I M I Z D A
Konya Yazma Eserler Bölge Müdürlüğü, 20 Temmuz 1984 tarihinde Kültür ve Turizm Bakanlığı’nca yapılarak hizmete açılmıştır.
Üç katlı olan kütüphanemizin bir çok amaçlı salonu, onbir çalışma odası, bir CD arşiv odası, el yazması eserlerin korunduğu dört özel çelik kasa deposu ile matbu eserlerin yer aldığı beş deposu bulunmakta olup, toplam kullanım alanı 723 m²’dir.
Kütüphanemiz, Burdur İl Halk Kütüphanesi’ni sel basması sonucu çok değerli yazma eserlerin zarar görmesi üzerine, ülkemizin çeşitli kütüphanelerinde bulunan değerli yazma koleksiyonlarını bir araya toplamak, bakım ve onarımlarının yapılmasını sağlamak, eserleri uygun ortamlarda muhafaza ederek araştırmacıların hizmetine sunmak amacıyla kurulmuştur.
Kütüphanemiz, satın alma, bağış ve devir yoluyla çeşitli kişi, kütüphane ve kurumlardan pek çok yazma ve nadir eseri bünyesine katmıştır. Bugüne kadar 67 farklı yazma ve nadir eser koleksiyonu kurumumuza devir olarak gelmiştir.
Kurumumuz, yazma ve nadir eserleri ile yerli ve yabancı araştırmacılara zengin bir koleksiyon sunmaktadır.
28/12/2010 tarihinde kabul edilen 6093 sayılı TÜRKİYE YAZMA ESERLER KURUMU BAŞKANLIĞI KURULUŞ VE GÖREVLERİ HAKKINDA KANUN ile Konya Bölge Yazma Eserler Kütüphanesi Müdürlüğü olan ismimiz KONYA YAZMA ESERLER BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ olarak değiştirilmiş, Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığının taşra teşkilatı olarak Ankara, İstanbul ve Konya bölge müdürlükleri kurulmuştur.
Konya Yazma Eserler Bölge Müdürlüğü'ne bağlı kütüphaneler aşağıda listelenmiştir.
1. Konya Yusuf Ağa Yazma Eser Kütüphanesi
2. Diyarbakır Ziya Gökalp Yazma Eser Kütüphanesi
3. Kayseri Raşit Efendi Yazma Eser Kütüphanesi
4. Manisa Yazma Eser Kütüphanesi
A M A C I M I Z
Ülkemizdeki yazma ve nadir eserleri korumak, restorasyonunu yapmak ve bu şekilde gelecek nesillere ülkemizin zengin kültür mirasını en sağlıklı bir biçimde aktarabilmek,
Yazma ve nadir eser kütüphaneciliğinde en son teknik yöntemleri araştırıp bunları uygulamada tatbik etmek,
Yerli ve yabancı araştırmacılara, yazma ve nadir eserleri en sağlıklı biçimde ulaştırmak ve bu kaynaklardan azami biçimde faydalanılmasını sağlamak,
Yazma ve Nadir Eserler alanında dünyanın önde gelen kütüphaneleri arasında yer almaktır.
B Ö L Ü M L E R
1. DANIŞMA VE OKUYUCU SALONU
Okuyucu salonumuza gelen araştırmacıların, CD formatında saklanmakta olan yazma ve nadir eserlerden ve kullanıcı terminallerinden faydalanmaları mümkündür. Okuyucu salonunda görev yapan personelimiz talepleri doğrultusunda araştırmacılara bu konuda yardımda bulunmaktadır. Ayrıca CD’lerin düzenlenmesi ve korunmasından da bu personelimiz sorumludur. Kütüphaneci personelimiz, kullanıcılara Cumartesi günü de dâhil olmak üzere haftada 6 gün hizmet vermektedir.
2. İDARİ VE MALİ İŞLER
Kütüphanemiz ve bağlı kütüphanelerin ayniyat, muhasebe ve yazı işleri gibi faaliyetlerinin yürütüldüğü bölümdür. Müdürlüğümüzde Müdür, 2 Müdür Yardımcısı, 5 Uzman Yardımcısı Personel, 3 Kütüphaneci, 2 Kitap Pataloğu, 1 Ayniyat Saymanı, 7 Memur, 3 Sözleşmeli Personel, 5 İşçi, 1 Teknisyen, 2 Teknisyen Yardımcısı, 6 Güvenlik Görevlisi, 2 Bekçi, 1 Hizmetli olmak üzere toplam 41 personel hizmet vermektedir.
3. TASNİF VE SINIFLAMA BÖLÜMÜ
Yazma eserler, el emeği ile tek tek meydana getirildiği için basma eserlerden farklı bir değer taşır. Kütüphanemizde bulunan yazmaların bir kısmı Arapça, bir kısmı Farsça, bir kısmı ise Osmanlıca olarak yazılmış kitaplardır. Değerlendirme ve sınıflamada yapılacak ilk iş kitabın hangi dilde kaleme alındığını tespit etmektir.
Yazma eser, hangi dilde kaleme alındı ise o dilde uzman olan personel onun tespit fişini hazırlar. Bu fişlerde kitabın adı, dili, müellifi, cilt sayısı, tarihi, yaprak sayısı benzeri önemli bilgiler almaktadır.
Tespit fişleri hazırlandıktan sonra fişleri bilgiler otomasyon sistemine kaydedilir. Aynı zamanda eserler dijital ortama aktarılarak okuyucuların faydalanabilmesi için sisteme yüklenir.
Kayıt işlemi biten eserler yer numarası alarak ve demirbaş numarası ile etiketlenerek uygun koşullarda saklanacağı depolara yerleştirilir.
4.TEKNİK HİZMETLER
Teknik hizmetler, yazma ve eski harfli basma kitapların kütüphanemize ulaşmasından itibaren okuyucuların kullanımına sunulacak duruma gelişine kadar geçen işlemlerin tamamıdır.
Bu kapsamda; kitap sağlanması, ayniyat ve demirbaş kayıt işlemleri, kataloglama ve tasnif, hazırlık ve yerleştirme işleri, cilt ve patoloji ile CD mikrofilm işleri yer alır.
Öncelikle eserlerin tasnifi, TÜYATOK (Türkiye Yazmaları Toplu Kataloğu) kurallarına uygun olarak yapılmakta ve demirbaş defterine kaydedilmektedir. Demirbaş defterinden mevcut program aracılığıyla bilgisayara kayıtları yapılan kitaplardan öncelikle nadir olanlar ve fiziksel olarak araştırmacılara çıkarılması uygun olmayanların sırasıyla dijital çekimleri yapılarak CD arşivi oluşturulmaktadır.
a. Eserlerin Korunması (Konservasyon)
İlmi tetkikler ve çalışmalar için Üniversiteler ile her türlü yerli ve yabancı araştırmacılara hizmet veren kütüphanemizde kitapların muhafaza ve bakımı şöyledir;
Yazma ve eski harfli basma kitaplar ayrı ayrı depolarda muhafaza edilmektedir. Depolarda, sabit sıcaklığın kışın 16°C, yazın 24°C; bağıl nem oranının %50 olması; ışık şiddetinin 50 lux’ü aşmamasına dikkat edilmektedir. Pencereler, UV ışınlarını geçirmemesi için koyu renk perde ile kapatılmakta, çatı, pencere ve kapılar izole edilerek, dış etkenlere karşı korumalı hale getirilmektedir.
Kitaplar, raflara soldan sağa ve yukarıdan aşağıya doğru, dik olarak ve ne çok sık ne de çok aralıklı olmayacak şekilde demirbaş numaralarına göre yerleştirilmektedir. Depoların, özellikle rafları düzenli olarak temizlenmekte ve havalandırılmakta, kitapların belli aralıklarda, yumuşak uçlu fırçalarla tozları alınmaktadır. Kitapların uzun süre kapalı bir yerde bulunmaları minyatür, tezhip ve yazılarının bozulmalarına yol açmaktadır. Bu nedenle kitaplar uygun ortamlarda havalandırılmaktadır.
Kitaplar belirli aralıklarla tek tek elden geçirilmekte, tozları alınacak kitaplar raflardan alınarak temiz havaya çıkartılmaktadırlar. Temizleme işi, yumuşak uçlu bir fırça ile yapılmaktadır. Elektrik süpürgesi kitapların temizliğinde kullanılmamakta, yalnızca depoların genel temizliğinde kullanılmaktadır.
b. Eserlerin Restorasyon ve Cilt İşlemleri
Yazma Eserlerin Bakım ve Restorasyon işlemleri ise onarıma muhtaç olanlara cilt ve patoloji servislerinde asıllarına uygun olarak koruyucu tedbirlerin alınmasını gerektiren faaliyetleri kapsamaktadır.
Yazma eserlerden bakım ve onarıma muhtaç olan kitaplar restorasyon servisinde asıllarına uygun olarak onarılmak üzere şu aşamalardan geçirilir. İlk olarak belgelerin önemi, tahribat durumu, kullanım sıklığı, tasnifi kolaylaştırma ve araştırmacılara hizmet sunma hususları dikkate alınarak, öncelik sırası tespit edilmektedir.
Öncelik sırasına göre atölyedeki belgeler incelenmeye alınmakta ve bu incelemelerde belgenin;
Hangi tahrip unsurlarının etkisi ile tahribe uğradığı,
Mürekkebinin akıp akmadığı,
Kâğıdının kalınlığı,
Asiditesi
tespit edilmektedir. Bütün bu bilgilere ve belgenin durumuna göre, nasıl bir restorasyon metodu tatbik edileceğine ve hangi malzemelerin kullanılacağına karar verilmektedir. Restorasyona geçilmeden önce belgenin sayfa kontrolü yapılmakta, ciltli ise cildi sökülmekte, sayfaları ayrılmakta ve restorasyona geçilmektedir.
Restorasyonda ilk yapılan işlem belgenin temizlenmesidir. Temizleme işlemi eğer yeterli ise sadece kuru olarak yapılmaktadır. Bunun için belgenin durumuna ve kirlilik derecesine göre fırça, yumuşak bez, silgi, silgi tozu, kuru temizleme bezi kullanılmakta ve gerekli hallerde yapıştırıcı kalıntıları kazınmaktadır. Kuru temizlemenin yeterli olmadığı hallerde, gerekli mürekkep testleri yapılarak su, alkol+su, alkol ve çeşitli çözücüler kullanılarak sıvı ile temizleme yapılmaktadır.
Belgeler iyice temizlendikten ve düzleştirildikten sonra belgeye tatbik edilmesine karar verilen metot uygulanır. Her belge kendine özgü ve diğerlerinden farklı bir durum arz eder. Bu itibarla her belgenin restorasyonu kendine mahsus özellikleri göz önünde bulundurularak yapılır.
Eğer sayfalar birbirine yapışmışsa buhar üretecinde elde edilen buhar jeti sayesinde, birbirlerine yapışmış sayfaların ayrılması sağlanır. Soğuk buhar jeti ile yumuşatılan kütle içerisindeki sayfalar, birbirlerinden ayrıldıktan sonra teker teker fırça yardımı ile ve muhtelif temizleme işlemlerinden geçirilerek çamurlarından arındırılır. Liflerin içerisine işlemiş olan çamurların tamamını sayfa yazılarını kaybetmeksizin temizlemek, tatbik edilen metotlarla mümkün olmaktadır. Liflerin arasından bunları temizlemek için alternatif metot geliştirme çalışmaları sürdürülmektedir ve uygun bir metot ile temizlendikten sonra onarım çalışmalarına geçilerek ciltlenmektedir. Ayrıca çok kirli belgeleri yıkama, bazı sulu işlemler tatbik etme, arındırma, leke çıkarma, kağıt hamuru hazırlama gibi işlemler laboratuarımızda yapılmaktadır.
Kitaba restorasyon yapılmasına karar verildi ise tamir edilecek olan cilt kapakları cilt atölyesinde onarılmak için sökülmekte ve kapağın yüzü tahrip edilmeden çıkartılmaktadır. Aslına ve devrine uygun bir şekilde onarıldıktan sonra tekrar cildine yerleştirilmektedir.
c. Dijital Çekim Servisi
Kütüphaneye sağlanmış olan Yazma Eserler uzman personel denetiminde öncelikle kontrol edilerek sayfaları dağınık olanlar düzenlenir, numarasız olan varaklara numara verilerek çekime hazır hale getirilir.
Varak sayısı fazla olan ve şirazesi çok sıkı olan kitaplarda oluşacak bombeliği gidermek için kitaplara zarar vermeyecek şekilde cam benzeri şeffaf levhalardan faydalanılmakta ve kitabın açık olan iki tarafı arasında dengenin sağlanması için cilt altları karton benzeri cisimlerle beslenmektedir. Çekim esnasında görüntü netliğinin sağlanması için titremenin önlenmesine, Yazma eserlerin cilt, tezhip, minyatür ve ebru gibi sanatsal özelliklerinin bozulmaması için kitapların özenle çekilmesine dikkat edilmektedir.
Dijital Çekim Ekipmanları
Çekimler; özel bir çalışma ortamında yapılmaktadır. Yazma eserlerin güvenliği açısından çekim görevlilerine tutanakla teslim edilip alınmasına da özen gösterilmektedir. Çekime hazır olan yazma eserlerin özel objektifli dijital fotoğraf makineleriyle eserlerin boyutlarına göre ayarlanabilen, zararlı UV ışık içermeyen ışık düzenine sahip, 90 derecelik dik açıyla çekim yapabilecek şekilde hazırlanmış olan çekim düzeneği kullanılmaktadır.
Eserlerdeki sanatsal özelliklerin daha net görülebilmesi için yüksek çözünürlük kullanılması gerekmektedir. Uluslararası standartlar doğrultusunda dijital çekimlerde 300 dpi çözünürlük kullanılmaktadır. Çekimleri tamamlanan eserler CD-Rom’lara JPEG dosya yapısında ve her eser tek tek CD-Rom’a yüklenmek koşuluyla aktarımları yapılmaktadır. Ayrıca bu CD-Romların harici bir sabit disk'e de yedekleri alınmaktadır.
Donanım kapasitesi ve erişim hızı verilerin saklanmasında ve erişimde önemli faktörler olduğu için özenle seçilmektedir. Bu kapsamda arşivlenen veriler, ".tiff" ve ".jpg" formatında hazırlanıp Internet üzerinden araştırmacıların hizmetine sunma amaçlı çalışmalar devam etmektedir. Araştırmacılar kısa bir zamanda sanal ortamda kütüphaneye gitmeye gerek kalmadan istedikleri eserlerin dijital kopyalarına ulaşabilecekler ve ücretini ödeyip, kopyaları elde edebileceklerdir.
KULLANIM BİLGİLERİ
Araştırmacılar, kütüphanemizde yazar adı, kitap adı ve "Dewey Onlu Sınıflama" sistemindeki konu numarasına göre hazırlanmış olan kataloglardan ve bilgisayar ortamında oluşturulmuş Yordam.BT isimli veri tabanı ile bu üç ana arama başlığına ek olarak yayın türü (el yazması, basma), dil, sınıflama, tarih vb. olmak üzere farklı şekillerde arama yapabilmektedirler. Aradıkları kitapları tespit ettikten sonra kendilerine verilen kitap isteme fişlerini doldurarak depo memurlarından istedikleri kitapları alabilirler. Depodan çıkartılacak her kitap için bir kitap isteme fişinin doldurulması gerekmektedir.
Yazma eserler okuyucuya verilmez. Okuyucular yazma eserlerin dijital kopyalarını bilgisayardan bularak araştırma yaparlar. Kütüphanemizde bulunan kayıtlı bütün elyazması eserlerin, dijital ortama aktarılmış olması araştırmacılara büyük kolaylık sağlamaktadır. Örneğin; araştırmacı kütüphanemize bizzat gelerek eserlerin CD kopyalarını alabilir ya da Türkiye’nin herhangi bir yerinden (e-mail/faks/telefon/posta) iletişim yollarından herhangi birisini kullanarak, kütüphanemizde bulunan bir eseri talep ettiği zaman, eserin CD kopyası kargo ile adresine gönderilmektedir ve bu işlem en fazla 3 gün sürmektedir.
Araştırmacıların CD kopyalarının ücretlerini, T.C. Ziraat Bankası Konya Şubesi,
IBAN: TR 40000 1000 168 584 49 411 5001 hesabına,
"Yazma Eser Telif Ücreti" açıklaması ile yatırmaları gerekmektedir.
Yerli yabancı bütün araştırmacılara yararlanma izni müdürlüğümüz tarafından verilmektedir. Bunların yanında yazma eserlerle ilgili her türlü (Filemaker/YORDAM) taramanın yapılabildiği, sekiz bilgisayardan oluşan araştırmacı salonu kullanıcıların hizmetine sunulmuştur. Ayrıca, bu bilgisayarlarda ADSL bağlantı ile araştırmacılara kesintisiz internet hizmeti verilmektedir.
Bir araştırmacıya bir defada sadece bir kitap verilmektedir. Ancak farklı nüshalar arasında karşılaştırma yapılması durumunda iki kitap verilebilir. Eser, araştırmacıya teslim edilmeden önce, yaprak ve cilt kapaklarında kopma, yırtılma, eksiklik ve dağılma olup olmadığına bakılır. Tezhip, minyatür gibi özellikleri de gözden geçirilir. Aynı kontroller eser, araştırmacı tarafından geri verildiğinde de yapılır.
Araştırmacılar bilgisayara dayalı veri tabanından, özel bir program dahilinde kitaplara ulaşabilmektedirler. Eserin dijital kaydının ve CD’sinin mevcut olup olmadığını bu program kayıtlarından görmekte ve yine bu program aracılığıyla eserin dijital ortamda kendisine ulaşarak faydalanabilmektedirler.
Onarıma alınmış kitaplar, işlemleri bitene kadar araştırmacılara verilmez. Araştırmacı, üzerinde kamera olmaması koşuluyla, laptop (dizüstü bilgisayar) kullanabilir. Matbu kitapların incelenmesi esnasında, çanta, palto, fotoğraf makinesi ve kamera bulundurulmaz.
Kitaplar, araştırmacılara yazın 08:30-12:30 ile 13:30-17:00 kışın ise 08:00-12:00 ile 13:00-16:30 saatleri arasında verilir. Bu saat aralıklarının bitiminde kitaplar okuyucu salonunda bulunan görevli personele teslim edilmiş olmalıdır. Kütüphanemiz, araştırmacıların tatil günlerini dikkate alarak cumartesi günleri de nöbetçi personeliyle hizmet vermektedir.
Kitap/CD İstek Formu için tıklayınız. istekformu.doc istekformu.pdf
Click to Read and Copy the Application and Information Form for Foreign Researcheas
(Yabancı Araştırmacılar için Başvuru ve Bilgi Formu)
e-mail: yazmaeserler@kultur.gov.tr buradan bize ulaşabilirsiniz.
KONYA YAZMA ESERLER BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ
Abdülaziz Mah. Yavuz Selim Cad. No:86 Meram/KONYA/TÜRKİYE
Tel: +90.332.3511216 Faks: +90.332.3507225